“Em đeo tai nghe gần như mỗi ngày, nhưng em nghe nhỏ thôi. Như vậy có hại tai không chị?”
Đây là một trong những câu hỏi tôi gặp khá thường xuyên, đặc biệt ở các bạn trẻ. Tai nghe đã trở thành một phần rất quen thuộc của cuộc sống: nghe nhạc trên đường đi làm, nghe podcast khi tập thể dục, xem video trước khi ngủ, học ngoại ngữ, họp trực tuyến hay đơn giản là đeo tai nghe để có một khoảng không gian riêng giữa một ngày quá nhiều tiếng ồn.
Vì thế, khi nghe nói “đeo tai nghe nhiều sẽ điếc”, nhiều người bắt đầu lo lắng. Có người lập tức bỏ tai nghe. Nhưng cũng có người nghĩ rằng đó chỉ là lời cảnh báo hơi quá mức.
Vậy sự thật nằm ở đâu?
Đeo tai nghe mỗi ngày không đồng nghĩa với việc tai chắc chắn sẽ bị hỏng. Điều đáng quan tâm hơn là bạn đang nghe ở mức âm lượng nào và nghe trong bao lâu.
Hãy tưởng tượng đôi tai giống như một chiếc cốc. Một vài giọt nước mỗi ngày không phải vấn đề. Nhưng nếu liên tục đổ nước quá nhiều vào cốc, đến một lúc nào đó nó sẽ tràn. Với thính giác cũng vậy. Mức độ âm thanh và thời gian tiếp xúc có mối liên hệ rất chặt chẽ với nguy cơ tổn thương.
Bên trong tai có hàng nghìn tế bào cảm giác nhỏ bé giúp chúng ta chuyển những rung động âm thanh thành tín hiệu mà não có thể hiểu được. Những tế bào này rất nhạy cảm nhưng khả năng tự phục hồi lại hạn chế. Khi tiếp xúc với âm thanh quá lớn trong thời gian dài hoặc lặp đi lặp lại, chúng có thể bị tổn thương.
Điều đáng nói là quá trình này thường diễn ra âm thầm.
Bạn có thể nghe nhạc bằng tai nghe mỗi ngày mà không cảm thấy đau tai. Bạn vẫn nghe được tiếng người nói, vẫn xem tivi bình thường và vẫn nghĩ rằng thính lực của mình hoàn toàn ổn. Nhưng nếu thói quen nghe quá lớn kéo dài trong nhiều năm, nguy cơ suy giảm thính lực có thể tăng lên.
Đó cũng là lý do tôi không thích câu nói “đeo tai nghe là hại tai”. Câu nói ấy quá đơn giản so với vấn đề thực tế.
Không phải chiếc tai nghe là thủ phạm. Chính cách chúng ta sử dụng nó mới là điều cần quan tâm.
Bao nhiêu là quá to?
Đây là câu hỏi không dễ trả lời bằng một con số duy nhất, bởi nguy cơ phụ thuộc đồng thời vào cường độ âm thanh và thời gian tiếp xúc.
Một nguyên tắc khá dễ nhớ là: âm thanh càng lớn thì thời gian an toàn càng ngắn.
Nếu bạn đang nghe ở mức âm lượng rất lớn, đôi tai sẽ phải chịu tải nhiều hơn. Nếu bạn giảm âm lượng xuống, thời gian tiếp xúc có thể dài hơn mà nguy cơ thấp hơn.
Một dấu hiệu thực tế mà bạn có thể tự quan sát là môi trường xung quanh.
Nếu đang đeo tai nghe mà người bên cạnh phải nói rất lớn mới khiến bạn nghe thấy, hoặc bạn phải tăng âm lượng để át tiếng xe cộ, tiếng máy móc hay tiếng người xung quanh, rất có thể bạn đang nghe ở mức quá cao.
Đặc biệt, đừng nghĩ rằng “tai mình quen rồi” nghĩa là âm lượng đó an toàn.
Tai có thể quen với cảm giác âm thanh lớn, nhưng điều đó không có nghĩa các tế bào thính giác không bị ảnh hưởng.
Nghe xong bị ù tai có đáng lo không?
Có một tình huống tôi rất muốn mọi người chú ý.
Bạn vừa rời khỏi một concert, quán bar hoặc buổi karaoke. Mọi thứ đã kết thúc nhưng tai vẫn còn ù ù, cảm giác như bị bịt lại hoặc nghe âm thanh không rõ như bình thường.
Một lúc sau, hiện tượng này biến mất.
Nhiều người nghĩ:
“May quá, tai lại bình thường rồi.”
Nhưng thực tế, đây là một dấu hiệu cho thấy đôi tai vừa phải tiếp xúc với âm thanh quá lớn. Nếu tình trạng này thường xuyên xảy ra sau khi nghe nhạc bằng tai nghe, đi concert hoặc karaoke, đó là lúc bạn nên xem lại cách mình đang sử dụng tai nghe và mức độ tiếp xúc với tiếng ồn.
Nếu ù tai kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc đi kèm nghe kém, chóng mặt hay các triệu chứng bất thường khác, bạn nên đi kiểm tra thính lực thay vì chỉ chờ nó tự hết.
Có cần bỏ tai nghe hoàn toàn không?
Điều quan trọng không phải là biến cuộc sống thành một thế giới không có tai nghe, mà là học cách sử dụng tai nghe thông minh hơn.
Nếu bạn cần sử dụng tai nghe hằng ngày để học tập hoặc làm việc, hãy bắt đầu bằng việc giảm âm lượng. Đừng cố nghe thật lớn chỉ vì cảm giác âm thanh như vậy “đã” hơn.
Tiếp theo, hãy tạo những khoảng nghỉ cho đôi tai. Thay vì nghe liên tục hàng giờ, hãy có những khoảng thời gian tháo tai nghe và để tai được tiếp xúc với môi trường yên tĩnh.
Khi ở trên xe buýt, máy bay hoặc một nơi rất ồn, nhiều người có xu hướng tăng âm lượng để át tiếng bên ngoài. Đây lại chính là lúc nguy cơ tăng lên. Nếu thường xuyên phải nghe trong môi trường ồn, một chiếc tai nghe có khả năng cách âm phù hợp có thể giúp bạn không phải liên tục đẩy âm lượng lên quá cao.
Và nếu bạn đang ở một nơi có tiếng ồn rất lớn, chẳng hạn concert, sân khấu hoặc khu vực gần loa, hãy nhớ rằng đeo tai nghe không phải là cách bảo vệ tai khỏi tiếng ồn bên ngoài. Trong những môi trường như vậy, nút tai hoặc chụp tai bảo vệ thính lực phù hợp mới là lựa chọn đúng.
Một thói quen rất đơn giản: hãy để tai được nghỉ
Tôi thường nói với khách hàng rằng đôi tai cũng cần có “giờ nghỉ”.
Bạn không nhất thiết phải tính toán từng phút mình đã nghe tai nghe bao lâu. Chỉ cần hình thành thói quen: sau một khoảng thời gian nghe liên tục, hãy tháo tai nghe, để tai nghỉ và trở lại với không gian yên tĩnh.
Đặc biệt, nếu bạn nhận thấy tai bắt đầu mệt, ù hoặc cảm giác âm thanh thay đổi sau khi nghe, đừng cố nghe tiếp chỉ vì “còn một bài nữa”.
Một bài hát có thể nghe sau.
Một tập podcast có thể nghe sau.
Nhưng sức khỏe của đôi tai thì không nên đánh đổi.
Và đừng quên rằng trẻ em cũng đang sử dụng tai nghe rất nhiều
Đây là điều khiến tôi đặc biệt quan tâm.
Ngày nay, nhiều em bé đã sử dụng điện thoại, máy tính bảng và tai nghe từ khá sớm. Cha mẹ thường kiểm soát nội dung con xem nhưng đôi khi lại ít chú ý đến âm lượng.
Trẻ nhỏ có thể chưa nhận biết được âm thanh đang quá lớn. Vì vậy, người lớn cần chủ động kiểm soát mức âm lượng và thời gian sử dụng.
Nếu con thường xuyên đeo tai nghe, cha mẹ có thể kiểm tra cài đặt âm lượng trên thiết bị, sử dụng tính năng giới hạn âm lượng nếu có và quan sát xem con có những dấu hiệu bất thường về nghe hay không.
Đặc biệt, nếu trẻ thường xuyên nói “con không nghe thấy”, mở thiết bị với âm lượng rất lớn, không phản ứng khi được gọi hoặc có biểu hiện chậm phát triển ngôn ngữ, đừng chỉ nghĩ rằng con không chú ý.
Hãy kiểm tra thính lực cho con.
Đừng đợi đến khi nghe kém mới bảo vệ tai
Điều tôi mong nhất sau những bài viết như thế này không phải là mọi người sợ tai nghe.
Tôi chỉ mong chúng ta sử dụng nó có ý thức hơn.
Bạn vẫn có thể nghe bài hát mình yêu thích trên đường đi làm, vẫn có thể nghe podcast khi tập thể dục, vẫn có thể học ngoại ngữ bằng tai nghe, vẫn có thể xem phim, chơi game và tận hưởng âm nhạc.
Chỉ cần nhớ ba điều:
Nghe vừa đủ to.
Nghe vừa đủ lâu.
Và cho đôi tai những khoảng nghỉ.
Nếu sau khi nghe bạn thường xuyên bị ù tai, cảm giác tai bị đầy, nghe kém tạm thời hoặc phải tăng âm lượng ngày càng nhiều, đừng coi đó là chuyện bình thường.
Đôi tai thường không nói với chúng ta bằng một tiếng “đau” rõ ràng. Đôi khi, lời cảnh báo đầu tiên chỉ là một tiếng ù rất nhỏ.
Một âm thanh mà trước đây bạn nghe rõ nhưng bây giờ phải cố gắng hơn.
Một cuộc trò chuyện trong quán cà phê mà bạn bắt đầu thấy khó theo dõi.
Hay việc bạn nhận ra mình luôn là người hỏi: “Bạn vừa nói gì vậy?”
Hãy lắng nghe những tín hiệu ấy.
Bởi mục tiêu của việc bảo vệ thính lực không phải là để chúng ta từ bỏ những âm thanh mình yêu thích, mà là để chúng ta có thể tiếp tục nghe chúng trong thật nhiều năm nữa.
Một bài hát hay không chỉ đáng nghe hôm nay.
Một giọng nói thân thuộc cũng không chỉ cần nghe trong vài năm.
Chúng ta muốn được nghe tiếng con gọi, tiếng người mình thương cười, những bản nhạc yêu thích và vô số âm thanh bình dị của cuộc sống trong thật lâu.
Vì vậy, nếu bạn đang đeo tai nghe mỗi ngày, đừng vội tháo nó ra.
Hãy chỉ cần vặn nhỏ xuống một chút.
Có thể đó là một trong những điều đơn giản nhất bạn có thể làm hôm nay để bảo vệ đôi tai của mình cho ngày mai.
Để lại một bình luận