Có lẽ, một trong những điều may mắn nhất khi làm công việc này là mình luôn có cơ hội được học hỏi, được chứng kiến những bước tiến không ngừng của khoa học và được nhìn thấy những khả năng thật kỳ diệu của con người. Mỗi năm trôi qua, cùng với sự phát triển của công nghệ, những điều từng được xem là giới hạn lại có thể trở thành khởi đầu cho những hy vọng mới. Đối với mình, làm việc trong lĩnh vực thính học không chỉ đơn thuần là tìm hiểu về các thiết bị trợ thính, những phương pháp can thiệp hay các công nghệ hỗ trợ nghe tiên tiến. Đó còn là hành trình được chứng kiến cách khoa học góp phần thay đổi cuộc sống của một con người, giúp họ kết nối trở lại với những người thân yêu và có thêm cơ hội tham gia trọn vẹn hơn vào thế giới xung quanh.
Hôm nay là một ngày mang đến cho mình rất nhiều cảm xúc tại hội nghị về cấy ốc tai điện tử do MED-EL tổ chức. Đây là dịp để mình cập nhật những kiến thức mới, lắng nghe những chia sẻ chuyên môn và hiểu thêm về những hướng nghiên cứu đang được phát triển trong lĩnh vực phục hồi thính giác. Mỗi hội nghị như thế đều khiến mình có cảm giác vừa hào hứng, vừa khiêm nhường. Hào hứng vì những điều mới mẻ mà khoa học đang mở ra, nhưng cũng khiêm nhường bởi càng học hỏi, mình càng nhận ra lĩnh vực này còn rất rộng lớn, còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp và còn biết bao cơ hội để chúng ta làm tốt hơn công việc của mình.
Trong số những nội dung được giới thiệu tại hội nghị, điều khiến mình đặc biệt ấn tượng là TICI UNICO, hệ thống ốc tai điện tử cấy toàn phần do MED-EL phát triển, một thành quả đáng chú ý sau nhiều thập kỷ nghiên cứu. Theo những thông tin được chia sẻ, các kết quả bước đầu trên người trưởng thành tại châu Âu mang đến những tín hiệu đáng khích lệ, mở ra triển vọng mới về sự tự do, thoải mái và chất lượng cuộc sống cho người sử dụng. Mình xin gửi lời chúc mừng tới MED-EL cùng đội ngũ các nhà khoa học, kỹ sư và chuyên gia đã dành nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ này. Đằng sau một thành tựu khoa học luôn là rất nhiều thời gian, sự kiên trì, những lần điều chỉnh và nỗ lực bền bỉ mà đôi khi chúng ta không thể nhìn thấy hết qua một buổi giới thiệu sản phẩm.
Điều khiến mình quan tâm không chỉ nằm ở sự mới mẻ của công nghệ, mà còn ở những thay đổi mà công nghệ ấy có thể mang lại cho người sử dụng trong cuộc sống thường ngày. Với một người chưa từng trải qua tình trạng mất thính lực, việc phải đeo một thiết bị hỗ trợ nghe có thể chỉ là một chi tiết nhỏ trong sinh hoạt. Nhưng với người phải sử dụng thiết bị mỗi ngày, những chi tiết tưởng như rất nhỏ ấy lại có thể tạo nên khác biệt đáng kể. Đó có thể là cảm giác thoải mái khi vận động, sự thuận tiện trong những hoạt động thường nhật, sự tự tin khi giao tiếp hoặc đơn giản là cảm giác mình không phải bận tâm quá nhiều đến thiết bị đang hỗ trợ mình nghe. Một giải pháp nghe tốt không chỉ cần giúp người sử dụng tiếp nhận âm thanh, mà còn cần phù hợp với nhịp sống, nhu cầu, mong muốn và cách họ lựa chọn sống mỗi ngày.
Tất nhiên, từ một thành tựu công nghệ đến khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tế vẫn còn cả một chặng đường cần đi qua. Những kết quả bước đầu rất đáng khích lệ, nhưng chúng ta vẫn cần tiếp tục theo dõi dữ liệu lâm sàng, đánh giá hiệu quả và độ an toàn, cũng như tìm hiểu rõ hơn những nhóm người bệnh có thể phù hợp với giải pháp này. Với các công nghệ mới, sự hào hứng là cần thiết, nhưng sự thận trọng của giới chuyên môn cũng quan trọng không kém. Mình tin rằng giá trị bền vững nhất của một thành tựu khoa học không nằm ở việc nó mới đến đâu, mà ở khả năng chứng minh được lợi ích thực tế, đáp ứng những nhu cầu chưa được giải quyết và mang lại sự cải thiện có ý nghĩa cho cuộc sống của người bệnh.
Hơn mười năm làm việc trong lĩnh vực thính học, mình đã có cơ hội gặp gỡ và đồng hành cùng rất nhiều người bị suy giảm thính lực, từ những em bé còn chưa biết nói đến những người trưởng thành đã sống nhiều năm trong im lặng, từ những gia đình đang đứng trước quyết định cấy ốc tai điện tử cho con đến những người lớn tuổi chỉ mong có thể nghe rõ hơn tiếng nói của con cháu. Mỗi người đến với mình bằng một câu chuyện khác nhau, nhưng ở họ thường có một điểm chung: mong muốn được nghe tốt hơn để cuộc sống trở nên dễ dàng và trọn vẹn hơn. Vì vậy, mỗi khi chứng kiến một bước tiến mới của khoa học, mình thực sự hiểu và chia sẻ sự háo hức, những kỳ vọng mà người bệnh và gia đình có thể đặt vào đó.
Mình hình dung rằng khi nghe về một công nghệ cấy ốc tai điện tử mới, một phụ huynh có thể lập tức nghĩ đến đứa con của mình. Liệu công nghệ này có giúp con nghe tốt hơn không? Liệu có một phương pháp nào thuận tiện hơn, phù hợp hơn với con không? Có nên chờ thêm một thời gian để có cơ hội tiếp cận công nghệ mới nhất? Những câu hỏi ấy hoàn toàn dễ hiểu, bởi với cha mẹ, quyết định liên quan đến thính lực của con chưa bao giờ chỉ là một lựa chọn về thiết bị. Đó là quyết định gắn với tương lai giao tiếp, ngôn ngữ, học tập và khả năng hòa nhập của con. Khi đứng trước nhiều thông tin mới, nhiều lựa chọn và những lời giới thiệu đầy triển vọng, cha mẹ thường mong muốn tìm được phương án tốt nhất, để sau này không phải nuối tiếc vì mình đã bỏ lỡ một cơ hội nào đó.
Nhưng chính từ những năm tháng làm nghề, mình càng thấm thía rằng khoa học sẽ còn tiếp tục phát triển, còn những cơ hội nghe quý giá của mỗi người thì không phải lúc nào cũng có thể chờ đợi. Hôm nay, chúng ta có thể vui mừng trước một thành tựu mới; vài năm nữa, có thể sẽ xuất hiện một công nghệ khác với những khả năng mà hiện tại chúng ta chưa hình dung được. Nếu chỉ vì mong đợi một giải pháp hoàn hảo hơn trong tương lai mà trì hoãn việc đánh giá, can thiệp hoặc phục hồi thính giác khi đã có chỉ định phù hợp, đôi khi người bệnh có thể bỏ lỡ một khoảng thời gian quan trọng mà không công nghệ nào có thể hoàn toàn bù đắp.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với trẻ em bị mất thính lực. Trong những năm đầu đời, não bộ có khả năng học hỏi và thích nghi rất đáng kinh ngạc. Trẻ không chỉ cần nghe được âm thanh, mà còn cần thời gian và cơ hội để học cách nhận biết âm thanh, phân biệt lời nói, kết nối âm thanh với sự vật, hiểu ngôn ngữ và dần dần sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp. Quá trình ấy đòi hỏi sự phối hợp giữa khả năng tiếp nhận âm thanh, sự phát triển của não bộ, can thiệp thính giác phù hợp, trị liệu ngôn ngữ và sự đồng hành kiên trì của gia đình. Bởi vậy, phát hiện sớm, đánh giá đầy đủ và can thiệp kịp thời có vai trò đặc biệt quan trọng.
Mình vẫn thường nghĩ về điều này mỗi khi gặp một gia đình có con bị nghe kém. Có những cha mẹ đến với mình khi con còn rất nhỏ, trong lòng đầy lo lắng và gần như chưa biết phải bắt đầu từ đâu. Họ cần được giải thích về kết quả đo thính lực, cần hiểu những lựa chọn đang có, cần biết khi nào nên dùng máy trợ thính, khi nào cần đánh giá khả năng phù hợp với cấy ốc tai điện tử và cần chuẩn bị những gì cho chặng đường tiếp theo. Đôi khi, điều họ cần nhất không phải là nghe thêm một thuật ngữ chuyên môn hay xem thêm một bảng so sánh công nghệ, mà là có một người đủ kiên nhẫn để giúp họ hiểu tình trạng của con, nhìn rõ những việc cần làm và từng bước đưa ra quyết định dựa trên thông tin đáng tin cậy.
Mình luôn tin rằng sự tiến bộ của khoa học chỉ thực sự phát huy giá trị khi đến được với đúng người, vào đúng thời điểm. Một công nghệ tiên tiến có thể mở ra thêm lựa chọn, nhưng để biết lựa chọn ấy có phù hợp hay không, chúng ta vẫn cần bắt đầu từ chính người bệnh. Mức độ và dạng mất thính lực, cấu trúc giải phẫu, tình trạng sức khỏe, kết quả đánh giá chuyên môn, khả năng tiếp nhận âm thanh, nhu cầu giao tiếp và những kỳ vọng thực tế đều là những yếu tố cần được xem xét. Với trẻ em, lịch sử sử dụng máy trợ thính, tiến trình phát triển ngôn ngữ và khả năng tham gia phục hồi thính giác cũng có ý nghĩa quan trọng. Với người trưởng thành, những yếu tố như thời gian mất thính lực, trải nghiệm nghe trước đây, nhu cầu trong công việc và sinh hoạt, cũng như mong muốn về sự thuận tiện khi sử dụng thiết bị cần được đặt vào bức tranh tổng thể.
Vì thế, mình thường không muốn bắt đầu một buổi tư vấn bằng câu hỏi gia đình muốn chọn thương hiệu nào, công nghệ nào hay thiết bị nào mới nhất. Mình muốn hiểu người bệnh đang gặp khó khăn gì, điều gì khiến họ tìm đến giải pháp hỗ trợ nghe và điều họ hy vọng có thể thay đổi sau quá trình can thiệp. Có người muốn nghe rõ hơn lời nói của bạn đời sau nhiều năm giao tiếp khó khăn. Có người mong có thể trò chuyện với con cháu mà không phải liên tục hỏi lại. Có cha mẹ chỉ mong một ngày con quay đầu khi nghe tiếng gọi tên mình. Những mong muốn ấy rất khác nhau, và chính sự khác biệt đó nhắc mình rằng không có một giải pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người.
Đối với những người có chỉ định đánh giá cấy ốc tai điện tử, quá trình tư vấn cần giúp gia đình hiểu rằng cấy ốc tai không phải là một phép màu khiến người bệnh lập tức nghe và hiểu lời nói như người có thính lực bình thường. Đây là một hành trình phục hồi thính giác, trong đó phẫu thuật chỉ là một phần. Sau phẫu thuật còn có quá trình kích hoạt thiết bị, lập trình và điều chỉnh bản đồ nghe, theo dõi đáp ứng, luyện nghe và phát triển khả năng sử dụng âm thanh trong đời sống. Với trẻ nhỏ, gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo ra môi trường giao tiếp giàu âm thanh, thường xuyên trò chuyện, đọc sách, chơi cùng con và khuyến khích con sử dụng những kỹ năng đang dần hình thành. Với người trưởng thành, sự kiên trì, mục tiêu luyện nghe phù hợp và việc điều chỉnh kỳ vọng theo tiến trình thực tế cũng rất cần thiết.
Bởi vậy, khi một công nghệ mới xuất hiện, mình luôn mong giới chuyên môn và người bệnh có thể cùng nhìn nhận nó bằng cả sự hào hứng lẫn hiểu biết. Chúng ta nên tìm hiểu kỹ về những lợi ích mà công nghệ có thể mang lại, nhưng cũng cần biết rõ giới hạn, các điều kiện sử dụng, những bằng chứng hiện có và những vấn đề còn cần tiếp tục nghiên cứu. Một thông tin chính xác có thể giúp gia đình đưa ra quyết định sáng suốt; ngược lại, một kỳ vọng vượt quá bằng chứng khoa học có thể khiến họ thất vọng, thậm chí trì hoãn một lựa chọn phù hợp đang hiện hữu. Với mình, tư vấn có trách nhiệm không phải là thuyết phục người bệnh chọn công nghệ mới nhất, mà là giúp họ hiểu đủ để lựa chọn giải pháp phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình.
Một khía cạnh khác mà mình luôn trăn trở là điều kiện tài chính của từng gia đình. Chúng ta có thể nói rất nhiều về công nghệ, về những tính năng tiên tiến hay triển vọng tương lai, nhưng khi trở về với cuộc sống thực tế, mỗi gia đình đều có những giới hạn riêng. Chi phí thăm khám, phẫu thuật, thiết bị, phục hồi chức năng, đi lại và tái khám có thể trở thành gánh nặng đáng kể, đặc biệt với những gia đình ở xa hoặc có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Có những cha mẹ phải cân nhắc rất lâu trước một quyết định lớn, không phải vì họ không yêu con đủ nhiều, mà bởi họ đang cố gắng tìm cách để vừa mang lại cơ hội tốt nhất cho con, vừa duy trì cuộc sống của cả gia đình.
Mình nghĩ rằng người làm chuyên môn cần hiểu và tôn trọng những trăn trở ấy. Một lời khuyên đúng không chỉ cần đúng về mặt khoa học, mà còn cần được đặt trong hoàn cảnh thực tế của người bệnh. Điều đó không có nghĩa là hạ thấp tiêu chuẩn chuyên môn hay bỏ qua những can thiệp cần thiết, mà là cùng gia đình tìm hiểu các lựa chọn có cơ sở, giải thích rõ lợi ích và giới hạn của từng phương án, dự kiến những chi phí liên quan và hỗ trợ họ xây dựng một kế hoạch khả thi. Đôi khi, điều gia đình cần không phải là một danh sách thật dài những công nghệ đắt tiền, mà là một lộ trình rõ ràng, biết bước tiếp theo là gì và biết mình có thể tìm kiếm sự hỗ trợ ở đâu.
Mình cũng rất vui khi những thành tựu mới của thế giới được giới thiệu tới cộng đồng chuyên môn Việt Nam. Trong một lĩnh vực phát triển nhanh như thính học và cấy ốc tai điện tử, việc cập nhật kiến thức, trao đổi kinh nghiệm và tiếp cận những kết quả nghiên cứu mới có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Mỗi hội nghị là một cơ hội để chúng ta nhìn lại những gì mình đang làm, học hỏi từ đồng nghiệp quốc tế và đặt ra những câu hỏi tốt hơn cho thực hành lâm sàng tại Việt Nam. Mình tin rằng khi kiến thức được chia sẻ rộng rãi và được vận dụng một cách phù hợp, người được hưởng lợi cuối cùng chính là người bệnh cùng gia đình của họ.
Với riêng mình, những ngày tham dự hội nghị như hôm nay cũng là dịp để nhìn lại chặng đường đã đi qua. Hơn mười năm trước, khi mới bước chân vào lĩnh vực thính học, mình chưa thể hình dung hết những điều sẽ được học, những con người sẽ gặp và những câu chuyện sẽ trở thành một phần trong cuộc sống của mình. Theo thời gian, mình được tiếp xúc với nhiều thế hệ công nghệ, được học hỏi từ các chuyên gia trong và ngoài nước, được chứng kiến những thay đổi của ngành và có cơ hội đồng hành với các gia đình qua những giai đoạn rất khác nhau. Càng đi lâu, mình càng hiểu rằng kiến thức chuyên môn là nền tảng không thể thiếu, nhưng để thực sự giúp được người bệnh, người làm nghề còn cần sự kiên nhẫn, khả năng lắng nghe và tinh thần học hỏi không ngừng.
Có những khoảnh khắc trong công việc khiến mình nhớ mãi không phải vì một thiết bị mới hay một kết quả đo đẹp trên giấy, mà vì một thay đổi nhỏ trong cuộc sống của người bệnh. Đó có thể là một em bé bắt đầu phản ứng với tiếng gọi, một người lớn tuổi có thể trò chuyện dễ dàng hơn với gia đình, hay một người mẹ kể rằng con đã biết quay lại khi nghe mẹ gọi. Những khoảnh khắc ấy nhắc mình nhớ vì sao mình lựa chọn công việc này và vì sao mình vẫn muốn tiếp tục học hỏi mỗi ngày. Khoa học giúp chúng ta mở ra những cánh cửa mới, nhưng chính những con người ở phía bên kia cánh cửa mới khiến hành trình ấy trở nên có ý nghĩa.
Mình biết rằng trong tương lai sẽ còn nhiều thành tựu đáng mong đợi. Có thể những công nghệ đang được nghiên cứu hôm nay sẽ giúp người sử dụng có thêm sự thoải mái, tự do và nhiều lựa chọn hơn. Có thể những giới hạn mà chúng ta đang đối diện sẽ dần được thu hẹp nhờ sự hợp tác của các nhà khoa học, bác sĩ, chuyên gia thính học và chính những người đang sống cùng tình trạng mất thính lực. Mình luôn mong chờ những bước tiến ấy bằng sự tò mò và niềm tin rằng mỗi nỗ lực nghiêm túc đều có thể góp phần cải thiện cuộc sống của một ai đó.
Nhưng trong khi chờ đợi tương lai, chúng ta cũng không nên quên những cơ hội đang có ở hiện tại. Một người đang nghe kém cần được đánh giá đúng. Một em bé có dấu hiệu chậm phát triển ngôn ngữ cần được kiểm tra thính lực kịp thời. Một gia đình đang bối rối trước khả năng cấy ốc tai điện tử cần được giải thích rõ ràng và đồng hành bằng những thông tin có cơ sở. Một người trưởng thành đang gặp khó khăn trong giao tiếp cần biết rằng vẫn có những giải pháp có thể được xem xét để cải thiện khả năng nghe và chất lượng cuộc sống. Không phải ai cũng cần cùng một phương pháp, không phải mọi công nghệ đều phù hợp với mọi trường hợp, nhưng mỗi người đều xứng đáng được tiếp cận với sự đánh giá đầy đủ và những lựa chọn phù hợp nhất có thể.
Xin chúc mừng MED-EL cùng đội ngũ các nhà khoa học với thành tựu đáng trân trọng mang tên TICI UNICO. Mình hy vọng những nghiên cứu tiếp theo sẽ tiếp tục mang đến nhiều bằng chứng tích cực, mở rộng cơ hội lựa chọn và giúp ngày càng nhiều người có thể tận hưởng cuộc sống theo cách họ mong muốn. Đồng thời, mình cũng mong rằng những thành tựu ấy sẽ tiếp tục truyền cảm hứng cho cộng đồng chuyên môn Việt Nam trong hành trình học hỏi, cập nhật và nâng cao chất lượng chăm sóc thính giác.
Còn với mình, điều mình muốn làm vẫn giản dị như những ngày đầu bước vào nghề: tiếp tục học hỏi để hiểu người bệnh hơn, tiếp tục lắng nghe để nhận ra điều mỗi gia đình thực sự cần và tiếp tục chia sẻ những kiến thức mình có bằng sự trung thực, tận tâm và trách nhiệm. Mình hy vọng những kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm sẽ giúp mình đồng hành cùng người bệnh và gia đình, để họ không phải mất quá nhiều thời gian giữa vô vàn thông tin và lựa chọn, để có thể sớm tìm thấy con đường phù hợp, hiệu quả và khả thi nhất với hoàn cảnh của mình.
Bởi sau tất cả, mục tiêu cuối cùng của công việc này chưa bao giờ chỉ là đưa một thiết bị đến với người cần nó. Điều mình mong muốn là giúp mỗi người có thêm cơ hội nghe những âm thanh mà họ yêu quý, hiểu những lời nói mà họ từng khó khăn để tiếp nhận, kết nối với những người thân yêu và tìm lại niềm vui trong những điều bình dị của cuộc sống. Khoa học sẽ còn tiến về phía trước, những cánh cửa mới sẽ còn tiếp tục được mở ra. Và mình mong rằng, trên hành trình ấy, chúng ta sẽ luôn nhớ dành sự quan tâm đúng lúc cho những người đang cần được lắng nghe hôm nay, bởi đôi khi, cơ hội quý giá nhất không phải là chờ đợi một điều hoàn hảo hơn trong tương lai, mà là giúp một người có được cơ hội tốt nhất ngay khi họ cần.
Cùng tìm hiểu các kiến thức về sức khỏe thính giác, máy trợ thính và ốc tai điện tử tại: Cô liên trợ thính!
Để lại một bình luận