Có những tiếng khóc khiến người mẹ chỉ muốn ôm con thật chặt vào lòng và làm mọi cách để con nín đi. Nhưng cũng có những tiếng khóc, dù vẫn khiến nước mắt người mẹ rơi xuống, lại là thứ âm thanh mà mẹ đã chờ đợi suốt một chặng đường dài. Đó là tiếng khóc của một em bé trong khoảnh khắc chiếc máy trợ thính đặc biệt được bật lên lần đầu tiên, khi thế giới âm thanh bắt đầu mở ra trước một đôi tai vốn chưa từng được nghe theo cách mà chúng ta vẫn nghe mỗi ngày. Và hôm ấy, giữa căn phòng nhỏ, khi con bật khóc sau những âm thanh đầu tiên được truyền đến, mẹ lại rưng rưng nói với tôi: “Con khóc mà em lại thấy hạnh phúc…” Tôi nghĩ có lẽ chỉ những người đã đi cùng con qua cả một hành trình dài mới có thể hiểu hết được câu nói ấy. Bởi với một người mẹ, tiếng khóc ấy không đơn thuần là phản ứng của một đứa trẻ trước một âm thanh mới. Đó là tiếng khóc được đánh đổi bằng biết bao ngày chờ đợi, những đêm mất ngủ, những lần lo lắng, những câu hỏi không có lời giải đáp và cả một niềm hy vọng mà mẹ đã cố gắng giữ lấy trong suốt hành trình đưa con đến ngày hôm nay.
Tối trước ngày bật máy, mẹ gần như không ngủ được. Mẹ kể với tôi rằng cứ nằm xuống là lại nghĩ đến ngày mai. Không biết con sẽ phản ứng thế nào khi thiết bị được kích hoạt. Không biết con có nghe thấy không. Không biết con có sợ không. Không biết con sẽ cười, sẽ ngơ ngác hay sẽ khóc.
Có lẽ trong những gia đình có con bước vào hành trình nghe lại âm thanh, đêm trước ngày bật máy luôn là một đêm rất đặc biệt. Nó không giống một đêm trước một chuyến đi, cũng không giống cảm giác hồi hộp trước một sự kiện mà chúng ta đã chuẩn bị từ lâu. Bởi ngày mai không chỉ là một ngày mới. Ngày mai có thể là ngày đầu tiên trong cuộc đời con được nghe thấy những âm thanh mà trước đây con chưa từng biết đến. Với cha mẹ, đó là một cột mốc mà dù đã được chuẩn bị rất kỹ về mặt kiến thức, rất nhiều cảm xúc vẫn không thể nào chuẩn bị sẵn được. Mẹ có thể biết quy trình sẽ diễn ra như thế nào, biết thiết bị sẽ được kiểm tra ra sao, biết chuyên gia sẽ điều chỉnh từng bước như thế nào, nhưng không ai có thể biết chính xác khoảnh khắc con nghe thấy âm thanh đầu tiên sẽ diễn ra thế nào. Chính sự không biết ấy khiến mẹ hồi hộp. Và cũng chính sự không biết ấy khiến đêm trước ngày bật máy dài hơn rất nhiều.
Tôi nghĩ những người chưa từng trải qua hành trình này sẽ khó hình dung được cảm giác của một người mẹ khi chờ đợi ngày con được nghe. Với nhiều gia đình, việc một đứa trẻ nghe thấy tiếng mẹ gọi tên mình là điều bình thường đến mức chúng ta chẳng bao giờ nghĩ đến. Một ngày có thể gọi con dậy, gọi con ăn cơm, gọi con đi ngủ, gọi con từ phòng này sang phòng khác. Con nghe tiếng mẹ, quay lại, cười hoặc chạy về phía mẹ. Những âm thanh ấy diễn ra tự nhiên đến mức chúng ta không nhận ra chúng quý giá đến nhường nào. Nhưng với một người mẹ có con nghe kém, đặc biệt là một em bé phải trải qua hành trình can thiệp thính giác, mỗi âm thanh như vậy lại trở thành một điều ước. Mẹ có thể đã tưởng tượng không biết bao nhiêu lần về ngày con nghe được tiếng mình. Mẹ có thể đã tự hỏi nếu một ngày con quay lại khi mẹ gọi thì mình sẽ cảm thấy thế nào. Nếu một ngày con nhận ra tiếng cười của mẹ thì sao. Nếu một ngày con gọi được “mẹ” bằng chính đôi tai đã được nghe những âm thanh của cuộc sống thì sao. Những điều với người khác là bình thường, với mẹ lại có thể là cả một giấc mơ.
Và rồi ngày ấy cũng đến.
Buổi sáng hôm đó, có lẽ ai cũng cố gắng giữ cho mọi thứ thật bình thường. Nhưng thật ra chẳng ai bình thường cả. Mẹ hồi hộp. Con có thể chưa hiểu chuyện gì sắp xảy ra. Những người đồng hành cùng con cũng cẩn thận hơn thường ngày, bởi ai cũng hiểu đây là một cột mốc rất quan trọng. Trước khi bật máy, chúng tôi kiểm tra lại thiết bị, kiểm tra các thông số và chuẩn bị từng bước thật kỹ. Với một em bé, mỗi âm thanh mới đều cần được tiếp cận một cách từ từ và phù hợp. Chúng tôi không mong con phải ngay lập tức hiểu âm thanh là gì, càng không mong con lập tức quay lại khi nghe tiếng gọi. Điều quan trọng nhất trong khoảnh khắc ấy là để con bắt đầu làm quen với một thế giới hoàn toàn mới.
Có những người hỏi tôi rằng: “Bật máy lên thì con có nghe ngay không?” Câu trả lời không đơn giản là có hay không. Bởi nghe được một âm thanh và hiểu được âm thanh ấy có ý nghĩa gì là hai quá trình khác nhau. Đối với một em bé lần đầu tiên được tiếp cận âm thanh sau một thời gian dài không nghe hoặc nghe rất hạn chế, thế giới âm thanh có thể vô cùng mới mẻ. Những tiếng động mà chúng ta nghe mỗi ngày, như tiếng người nói, tiếng cửa mở, tiếng bước chân, tiếng đồ vật va vào nhau, thậm chí tiếng quần áo cọ vào nhau, có thể trở thành những trải nghiệm hoàn toàn mới với con. Não bộ cần thời gian để học cách nhận biết, phân biệt và gắn ý nghĩa cho từng âm thanh. Vì vậy, ngày bật máy không phải là ngày con “nghe được tất cả”. Đó là ngày con bắt đầu một hành trình học nghe.
Khoảnh khắc máy được bật lên, mọi người đều chờ đợi phản ứng của con. Và rồi con khóc.
Một tiếng khóc bật ra.
Mẹ rưng rưng nước mắt.
Tôi nhìn mẹ và hiểu rằng lần này, tiếng khóc ấy không khiến mẹ muốn làm mọi cách để con ngừng khóc. Trái lại, mẹ gần như muốn giữ lấy khoảnh khắc ấy thật lâu. Bởi đó là tiếng khóc mà mẹ đã chờ đợi. Có thể con đang bất ngờ. Có thể âm thanh mới khiến con khó chịu. Có thể con chưa hiểu điều gì đang xảy ra. Nhưng với mẹ, chỉ riêng việc con có một phản ứng trước âm thanh ấy đã mang một ý nghĩa rất khác. Đó là dấu hiệu cho thấy một cánh cửa vừa được mở ra.
Mẹ nói với tôi: “Con khóc mà em lại thấy hạnh phúc…”
Tôi nghĩ câu nói ấy có thể khiến người ngoài cảm thấy thật lạ. Một người mẹ nhìn thấy con khóc mà lại hạnh phúc. Nhưng nếu hiểu cả hành trình phía sau, chúng ta sẽ biết đó là một trong những câu nói đẹp nhất của ngày hôm ấy. Bởi mẹ không hạnh phúc vì con khóc. Mẹ hạnh phúc vì đằng sau tiếng khóc ấy là một điều mà mẹ đã mong chờ quá lâu: con đang bắt đầu nghe thấy thế giới.
Tôi từng chứng kiến nhiều khoảnh khắc bật máy khác nhau. Có em bé khóc. Có em bé nhăn mặt. Có em bé ngơ ngác. Có em bé chẳng phản ứng gì rõ ràng. Có em bé lại tỏ ra rất tò mò, quay đầu tìm kiếm nguồn âm thanh. Mỗi đứa trẻ có một phản ứng khác nhau và không có phản ứng nào được xem là “chuẩn” cho tất cả. Điều quan trọng không nằm ở việc con có khóc hay không, mà nằm ở hành trình phía sau đó. Những phản ứng đầu tiên chỉ là những bước khởi đầu để chúng ta quan sát, điều chỉnh và giúp con từng ngày làm quen với âm thanh.
Với cha mẹ, có lẽ điều khó nhất chính là học cách kiên nhẫn với những điều chưa thể xảy ra ngay lập tức. Bật máy không có nghĩa là ngày hôm sau con sẽ nói. Con nghe được không đồng nghĩa với việc con lập tức hiểu lời nói. Một âm thanh đi vào tai cần được não bộ tiếp nhận, phân tích và gắn với ý nghĩa. Để một em bé từ chỗ chưa có nhiều trải nghiệm âm thanh đến lúc hiểu được lời nói, bắt chước âm thanh rồi sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp là cả một quá trình. Và trên hành trình ấy, vai trò của cha mẹ vô cùng lớn.
Có thể sau ngày bật máy, mẹ sẽ bắt đầu một cuộc sống mới với rất nhiều việc nhỏ. Mẹ gọi tên con thường xuyên hơn. Mẹ nói chuyện với con nhiều hơn. Mẹ chỉ cho con từng âm thanh trong cuộc sống. Đây là tiếng nước chảy. Đây là tiếng cửa mở. Đây là tiếng xe. Đây là tiếng bố. Đây là tiếng mẹ. Mẹ có thể lặp đi lặp lại những âm thanh ấy hàng trăm lần mà không thấy chán, bởi mỗi lần lặp lại là một lần con có thêm cơ hội ghi nhớ. Những điều tưởng như rất đơn giản với chúng ta lại chính là những bài học đầu tiên của con về thế giới.
Tôi luôn nghĩ rằng trong những hành trình như thế này, gia đình không chỉ là người chăm sóc con. Gia đình chính là một phần của quá trình phục hồi và phát triển thính giác. Chuyên gia có thể điều chỉnh thiết bị, đánh giá thính lực, theo dõi tiến bộ và hướng dẫn phương pháp can thiệp, nhưng người ở bên con nhiều nhất vẫn là cha mẹ. Người gọi tên con mỗi sáng là mẹ. Người nói chuyện với con trong bữa ăn là bố. Người chơi cùng con, đọc sách cho con, hát cho con nghe và lặp lại những từ đầu tiên hàng trăm lần cũng là gia đình. Chính những tương tác tự nhiên ấy giúp âm thanh dần trở thành một phần có ý nghĩa trong cuộc sống của con.
Và có lẽ đó cũng là lý do ngày bật máy không phải là đích đến.
Nó chỉ là một điểm bắt đầu.
Đôi khi cha mẹ bước vào ngày bật máy với rất nhiều kỳ vọng. Mẹ mong con quay lại ngay khi gọi. Mong con cười khi nghe tiếng mẹ. Mong con phản ứng thật rõ ràng để biết rằng mọi thứ đã thành công. Nhưng tôi thường nói với các gia đình rằng hãy cho con thời gian. Đừng biến ngày đầu tiên thành một bài kiểm tra. Đừng liên tục gọi tên con để xem con có quay lại không. Đừng quá lo lắng nếu phản ứng của con chưa giống như những gì mình tưởng tượng. Hãy để con làm quen với âm thanh theo tốc độ của riêng mình.
Bởi với con, hôm nay là ngày đầu tiên.
Còn với chúng ta, đó là một thế giới âm thanh mà chúng ta đã quen thuộc từ khi sinh ra.
Con cần thời gian để học.
Cần thời gian để phân biệt tiếng mẹ với tiếng bố, tiếng đồ chơi với tiếng xe, tiếng người với tiếng động xung quanh. Cần thời gian để hiểu rằng một âm thanh có thể mang một ý nghĩa. Rằng khi mẹ nói “mẹ” thì người đang đứng trước mặt con chính là mẹ. Rằng khi bố gọi tên con thì bố đang muốn con chú ý. Rằng khi nghe tiếng nước chảy, con có thể biết mình đang ở trong phòng tắm. Rằng tiếng chuông điện thoại báo hiệu có ai đó đang gọi.
Từng âm thanh một, thế giới dần trở nên có nghĩa.
Và trong quá trình ấy, sẽ có những ngày rất vui nhưng cũng có những ngày cha mẹ cảm thấy sốt ruột. Có những lúc con tiến bộ rất nhanh, rồi có những giai đoạn tưởng như mọi thứ chững lại. Có những ngày con hợp tác, nhưng cũng có những ngày con không muốn đeo thiết bị. Có những âm thanh con nhận ra rất tốt nhưng lại có những âm thanh con vẫn chưa phân biệt được. Đây là điều hoàn toàn có thể xảy ra trong một hành trình dài. Điều quan trọng là gia đình không bỏ cuộc và luôn có sự đồng hành, đánh giá và điều chỉnh phù hợp từ đội ngũ chuyên môn.
Tôi đã gặp nhiều cha mẹ trong những hành trình như vậy và điều khiến tôi xúc động nhất không phải lúc nào cũng là những khoảnh khắc con nghe được một âm thanh mới. Đôi khi đó chỉ là khoảnh khắc mẹ kể rằng hôm nay con quay lại khi mẹ gọi. Bố kể rằng con bắt đầu chú ý khi nghe tiếng cửa mở. Hay bà nói rằng hôm nay cháu đã biết cười khi nghe một bài hát quen thuộc. Những thay đổi ấy có thể rất nhỏ, nhưng với gia đình, đó là những bước tiến vô cùng lớn.
Bởi người ngoài chỉ nhìn thấy một đứa trẻ.
Còn cha mẹ nhìn thấy cả một hành trình.
Họ nhớ ngày đầu tiên con được chẩn đoán. Nhớ những lần đưa con đi kiểm tra. Nhớ những đêm nằm suy nghĩ. Nhớ những câu hỏi đã từng khiến mình mất ngủ. Nhớ cảm giác lo lắng trước mỗi quyết định. Nhớ từng lần chờ đợi kết quả. Nhớ ngày con bước vào phòng phẫu thuật nếu hành trình của con có can thiệp phẫu thuật. Và rồi nhớ cả ngày hôm nay, khi thiết bị được bật lên và con khóc.
Một tiếng khóc thôi, nhưng phía sau nó là cả một chặng đường.
Có lẽ bởi vậy, tôi luôn trân trọng những khoảnh khắc bật máy. Chúng không chỉ là một quy trình kỹ thuật. Đằng sau những con số, những thông số, những lần kiểm tra và điều chỉnh là một gia đình đang đặt vào đó rất nhiều hy vọng. Mỗi thiết bị được trao đến tay một em bé cũng đồng nghĩa với việc một gia đình bắt đầu một chương mới. Và nhiệm vụ của chúng tôi không chỉ là giúp con nghe, mà còn là đồng hành cùng gia đình để biến khả năng nghe ấy thành khả năng giao tiếp, học hỏi và kết nối với thế giới.
Ngày hôm ấy, sau khi con đã dần bình tĩnh hơn, tôi nhìn mẹ. Mẹ vẫn còn rưng rưng. Có lẽ mẹ đã tưởng tượng về ngày này quá nhiều lần, nhưng khi nó thật sự đến, cảm xúc vẫn vượt xa những gì mẹ từng nghĩ.
Tôi hỏi mẹ: “Em thấy thế nào?”
Mẹ cười, mắt vẫn đỏ: “Em thấy hạnh phúc chị ạ. Con khóc mà em lại thấy hạnh phúc.”
Tôi nghe câu ấy và nghĩ về tất cả những người mẹ đã từng ngồi trước mặt tôi với một ánh mắt đầy lo lắng. Có người hỏi liệu con có thể nghe không. Có người hỏi con có thể nói được không. Có người sợ rằng mình đã phát hiện quá muộn. Có người chỉ mong một ngày được nghe con gọi hai tiếng “mẹ ơi”. Những câu hỏi ấy đôi khi không thể có câu trả lời ngay lập tức. Nhưng điều chúng ta có thể làm là bắt đầu từ những gì có thể làm hôm nay, không bỏ lỡ thời gian và đồng hành cùng con từng bước.
Mỗi em bé có một hành trình riêng. Có em tiến bộ nhanh. Có em cần nhiều thời gian hơn. Có em cần sự hỗ trợ của nhiều phương pháp khác nhau. Không nên lấy hành trình của một đứa trẻ để so sánh với một đứa trẻ khác. Điều quan trọng nhất là con đang tiến về phía trước, dù mỗi ngày chỉ một chút.
Và có những ngày, bước tiến ấy chỉ đơn giản là một tiếng khóc.
Một tiếng khóc mà trước đây mẹ từng nghĩ mình sẽ đau lòng khi nghe thấy.
Nhưng hôm nay, mẹ lại thấy hạnh phúc.
Bởi đó không chỉ là tiếng khóc của con. Đó là âm thanh đầu tiên của một thế giới mới đang mở ra. Một thế giới có tiếng mẹ, tiếng bố, tiếng cười của những người thân yêu, tiếng đồ chơi, tiếng chim, tiếng mưa, tiếng xe chạy ngoài đường và vô vàn âm thanh bình dị khác mà chúng ta vẫn nghe mỗi ngày nhưng chưa bao giờ nghĩ rằng có một ngày chúng lại trở thành điều mà một người mẹ phải chờ đợi.
Tôi nghĩ làm cha mẹ đôi khi là như vậy. Chúng ta có thể hạnh phúc vì những điều rất lớn, nhưng cũng có thể bật khóc vì một điều rất nhỏ. Một cái quay đầu. Một nụ cười. Một tiếng gọi. Một âm thanh con vừa nhận ra. Một lần con nhìn về phía mẹ khi nghe thấy giọng nói quen thuộc.
Những điều ấy, với người khác có thể chẳng có gì đặc biệt.
Nhưng với một người mẹ đã đi qua cả một hành trình dài để chờ con được nghe, đó có thể là cả một thế giới.
Ngày bật máy rồi sẽ qua. Thiết bị sẽ dần trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của con. Những âm thanh mới sẽ không còn xa lạ như ngày đầu tiên. Con sẽ tiếp tục học nghe, học hiểu, học nói, học giao tiếp. Sẽ có những ngày vui, những ngày khó khăn, những ngày cha mẹ thấy con tiến bộ thật nhiều và cũng có những ngày cần kiên nhẫn hơn một chút.
Nhưng tôi tin rằng mỗi gia đình đều sẽ có những khoảnh khắc khiến mình nhớ mãi.
Với gia đình hôm nay, có lẽ đó là tiếng khóc.
Một tiếng khóc khiến mẹ rưng rưng nước mắt.
Một tiếng khóc mà mẹ đã chờ đợi biết bao lâu.
Một tiếng khóc đánh dấu khoảnh khắc con bắt đầu bước vào thế giới âm thanh.
Và rồi sẽ có một ngày, giữa rất nhiều âm thanh của cuộc sống, mẹ không còn nhớ chính xác tiếng khóc ngày hôm ấy nữa. Mẹ sẽ bận rộn với tiếng con gọi, tiếng con cười, những câu hỏi không ngừng nghỉ, những câu chuyện con kể mỗi ngày. Có thể mẹ sẽ chẳng còn nhớ ngày đầu tiên con nghe tiếng gì, phản ứng ra sao, khóc bao lâu.
Nhưng có một điều chắc chắn mẹ sẽ không quên.
Đó là cảm giác của mình trong khoảnh khắc ấy.
Khoảnh khắc mẹ nghe tiếng khóc của con và nhận ra rằng: con đang nghe thấy rồi.
Có những âm thanh trong cuộc đời chỉ xuất hiện một lần nhưng đủ để chúng ta nhớ mãi.
Và với người mẹ hôm ấy, tiếng khóc đầu tiên sau ngày bật máy có lẽ chính là một trong những âm thanh hạnh phúc nhất cuộc đời.
Bởi từ tiếng khóc ấy, một hành trình mới bắt đầu.
Hành trình để con nghe tiếng mẹ gọi.
Hành trình để con biết tiếng cười của ba.
Hành trình để con khám phá thế giới bằng âm thanh.
Và hành trình để một ngày nào đó, mẹ được nghe chính con gọi mình bằng hai tiếng mà mẹ đã mong chờ từ rất lâu:
“Mẹ ơi!”
Để lại một bình luận