Rất nhiều bố mẹ đã nói với tôi cùng một câu, gần như giống nhau đến từng chữ: “Giá như mình phát hiện sớm hơn cho con thì tốt biết mấy.” Câu nói ấy thường được thốt ra rất khẽ, như một lời tự thú, kèm theo ánh mắt đầy day dứt. Có người nói trong phòng tư vấn, có người nói khi bế con trên tay, có người nói sau khi đã cố kìm nén rất lâu và cuối cùng không thể giữ được nước mắt.
Tôi hiểu cảm giác ấy. Khi nhận ra con mình đang gặp một khó khăn nào đó – dù là về thính lực, ngôn ngữ, hành vi hay cảm xúc – phản xạ đầu tiên của rất nhiều bố mẹ là quay về trách chính mình. Trách vì đã không tinh ý hơn. Trách vì đã quá bận rộn. Trách vì đã tin rằng “rồi con sẽ tự ổn”. Nhưng có lẽ, điều bố mẹ cần nhất lúc này không phải là thêm một lý do để tự trách, mà là một khoảng dừng đủ bình tĩnh để nhìn lại mọi chuyện một cách công bằng hơn với chính mình.
Không phải ai cũng có đủ thông tin ngay từ đầu. Không phải ai cũng được trang bị kiến thức đầy đủ về sự phát triển của trẻ, về những dấu hiệu sớm, về những điều cần lưu ý. Rất nhiều bố mẹ nuôi con bằng bản năng, bằng tình yêu, bằng những gì họ học được từ thế hệ trước, từ những câu chuyện xung quanh, từ kinh nghiệm sống của chính mình.
Trong rất nhiều trường hợp, những dấu hiệu ban đầu không hề rõ ràng. Có những biểu hiện rất dễ bị nhầm với “con chậm một chút”, “con ít nói giống bố”, “con nhạy cảm hơn bạn bè”, hay đơn giản là “mỗi đứa trẻ có một nhịp phát triển khác nhau”. Và rồi, khi sự thật dần hiện ra, khi bố mẹ bắt đầu hiểu rõ hơn vấn đề của con, cảm giác tiếc nuối xuất hiện. Nhưng tiếc nuối không có nghĩa là lỗi lầm, và chậm hơn một chút không đồng nghĩa với việc đã bỏ lỡ tất cả.
Điều quan trọng không phải là mình đã bỏ lỡ điều gì, mà là mình đang làm gì cho con từ thời điểm này trở đi. Con không sống trong quá khứ, con sống ở hiện tại. Con cần bố mẹ ở hiện tại, với sự tỉnh táo, với quyết định đúng đắn, với tinh thần đồng hành bền bỉ. Nếu bố mẹ mãi mắc kẹt trong cảm giác ân hận, con sẽ cảm nhận được điều đó. Trẻ con rất nhạy. Chúng có thể không hiểu hết lời nói của người lớn, nhưng chúng cảm được tâm trạng, sự căng thẳng, nỗi lo lắng và cả sự tự trách âm thầm. Một người lớn luôn dằn vặt chính mình rất khó để trở thành một điểm tựa vững vàng cho con. Và con, hơn bất cứ điều gì, cần một điểm tựa.
Có những bố mẹ khi phát hiện ra vấn đề của con thì vội vàng lao vào tìm giải pháp, nhưng bên trong lại chưa kịp chấp nhận. Họ làm mọi thứ với tâm thế hoảng hốt, sợ hãi, sợ rằng chỉ cần chậm thêm một chút là con sẽ thiệt thòi mãi mãi. Nhưng nuôi một đứa trẻ có nhu cầu đặc biệt, hoặc chỉ đơn giản là đang gặp khó khăn, không phải là một cuộc chạy đua nước rút. Đó là một hành trình dài, cần sự bền bỉ, cần sự tỉnh táo, và đặc biệt cần một tâm thế vững vàng từ bố mẹ. Bình tĩnh lại không có nghĩa là chậm trễ hay thờ ơ. Bình tĩnh là để không đưa ra những quyết định trong hoảng loạn, để đủ sáng suốt lựa chọn đúng hướng, đúng phương pháp, đúng người đồng hành.
Đi đúng hướng quan trọng hơn rất nhiều so với đi thật nhanh.
Có những gia đình thử rất nhiều cách trong một thời gian ngắn, đổi phương pháp liên tục, nghe theo quá nhiều lời khuyên trái chiều, cuối cùng vừa mệt mỏi vừa hoang mang. Trong khi đó, có những bố mẹ chậm rãi hơn, nhưng kiên định, hiểu rõ vấn đề của con, chọn một hướng đi phù hợp và đi đến cùng. Con đường nào cũng có khó khăn, nhưng khi đi đúng hướng, mỗi bước đi đều có ý nghĩa. Con có thể tiến bộ chậm, nhưng đó là tiến bộ thật. Và bố mẹ, dù vất vả, vẫn cảm thấy mình đang ở đúng vị trí của một người đồng hành, chứ không phải một người chạy theo nỗi sợ.
Tiếp tục đồng hành cùng con không chỉ là đưa con đi can thiệp, đi khám, đi học. Đồng hành còn là học cách lắng nghe con, kể cả khi con chưa thể diễn đạt bằng lời. Là chấp nhận con với những giới hạn hiện tại, mà không ngừng hy vọng vào khả năng phát triển của con trong tương lai. Là ở bên con trong những ngày con tiến bộ rất chậm, thậm chí là những ngày tưởng như không có gì thay đổi. Có những kết quả không đến ngay. Có những nỗ lực chỉ được nhìn thấy sau rất nhiều tháng, rất nhiều năm. Nhưng chính sự hiện diện bền bỉ của bố mẹ là thứ tạo nên nền tảng an toàn cho con lớn lên.
Đừng tự trách mình quá sớm, bởi vì sự tự trách không giúp con đi nhanh hơn, cũng không làm quá khứ thay đổi. Thứ thực sự giúp con là một người lớn biết dừng lại đúng lúc, biết điều chỉnh, biết học hỏi, và biết tiếp tục. Là một người lớn dám nói rằng: “Mình không hoàn hảo, mình cũng đã từng thiếu sót, nhưng từ hôm nay trở đi, mình sẽ làm tốt nhất có thể cho con.” Câu nói ấy, nếu được tin là thật, đã đủ mạnh mẽ rồi.
Làm bố mẹ chưa bao giờ là một hành trình dễ dàng. Làm bố mẹ của một đứa trẻ đang gặp khó khăn lại càng không dễ. Nhưng nếu có một điều chị cần nhớ trong suốt hành trình này, thì đó là: con không cần một người bố mẹ hoàn hảo, con cần một người bố mẹ không bỏ cuộc.
Bình tĩnh lại, đi đúng hướng, và tiếp tục đồng hành cùng con – từng ngày, từng bước nhỏ. Như thế, đã là một dạng yêu thương rất lớn rồi.
Để lại một bình luận