Có một điều khá thú vị: hầu hết chúng ta đều biết nên khám răng định kỳ, đo huyết áp, kiểm tra mắt hoặc làm xét nghiệm sức khỏe tổng quát. Nhưng rất ít người nghĩ đến việc kiểm tra thính lực, dù đôi tai cũng là một cơ quan quan trọng và khả năng nghe có thể thay đổi theo thời gian.
Trong hơn mười năm làm việc trong lĩnh vực thính học, tôi gặp không ít người chỉ đi kiểm tra khi đã nghe kém rất rõ. Có bác chia sẻ rằng đã phải tăng âm lượng tivi nhiều năm, thường xuyên hỏi lại người đối diện, nhưng nghĩ đơn giản là “già rồi ai cũng vậy”. Đến khi đo thính lực mới biết khả năng nghe đã suy giảm từ lâu.
Điều đáng tiếc là nhiều trường hợp hoàn toàn có thể được phát hiện sớm hơn.
Vì sao cần kiểm tra thính lực định kỳ?
Không giống như đau răng hay đau mắt, suy giảm thính lực thường diễn ra rất âm thầm. Não bộ có khả năng thích nghi rất tốt. Khi khả năng nghe giảm dần, chúng ta vô thức dựa nhiều hơn vào việc nhìn khẩu hình, đoán ngữ cảnh hoặc yêu cầu người khác nhắc lại. Vì sự thay đổi diễn ra từ từ nên nhiều người không nhận ra mình đang nghe kém.
Thậm chí, người thân thường là những người phát hiện trước khi chính bản thân người nghe nhận thấy.
Người trưởng thành khỏe mạnh có cần đo thính lực không?
Nếu bạn không có triệu chứng gì đặc biệt, không làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn và chưa từng mắc các bệnh lý về tai, việc kiểm tra thính lực mỗi 5 năm một lần từ tuổi trưởng thành là một cách tốt để có “mốc tham chiếu” về khả năng nghe của mình.
Sau 50 tuổi, nguy cơ suy giảm thính lực do tuổi tác bắt đầu tăng lên. Lúc này, bạn nên cân nhắc kiểm tra mỗi 1–3 năm, ngay cả khi chưa cảm thấy nghe kém.
Đến 65 tuổi trở lên, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên đo thính lực mỗi năm một lần hoặc theo lịch hẹn của bác sĩ, bởi sự thay đổi có thể diễn ra nhanh hơn và ảnh hưởng đến giao tiếp, trí nhớ cũng như chất lượng cuộc sống.
Những người nên kiểm tra thường xuyên hơn
Không phải ai cũng có cùng nguy cơ. Một số nhóm cần được theo dõi sát hơn.
Người làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn. Nếu bạn là công nhân nhà máy, thợ cơ khí, công nhân xây dựng, kỹ sư công trình, nhân viên sân bay, nhạc công, DJ hoặc thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn lớn, việc kiểm tra thính lực mỗi năm một lần là rất quan trọng.
Trong nhiều ngành nghề, đây cũng là một phần của chương trình bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp.
Người thường xuyên nghe nhạc bằng tai nghe. Nếu bạn sử dụng tai nghe nhiều giờ mỗi ngày, đặc biệt ở mức âm lượng cao, hãy cân nhắc kiểm tra thính lực định kỳ, nhất là khi bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu như:
- Thường xuyên ù tai.
- Cảm giác tai bị “bí” sau khi nghe nhạc.
- Phải tăng âm lượng nhiều hơn trước.
- Khó nghe lời nói trong môi trường đông người.
Người có bệnh lý về tai. Nếu từng bị viêm tai giữa tái phát, thủng màng nhĩ, phẫu thuật tai hoặc mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến thính giác, lịch kiểm tra nên được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Người đang sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thính lực. Một số thuốc có thể gây độc cho tai. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định đo thính lực trước, trong và sau quá trình điều trị để theo dõi những thay đổi, nếu có.
Khi nào cần đi kiểm tra ngay, không nên chờ đến lịch định kỳ?
Đừng đợi đến lần khám tiếp theo nếu bạn gặp một trong những dấu hiệu sau:
- Nghe kém đột ngột ở một hoặc cả hai tai.
- Ù tai kéo dài.
- Chóng mặt kèm nghe kém.
- Phải hỏi lại người khác nhiều lần.
- Khó hiểu lời nói dù vẫn nghe thấy âm thanh.
- Luôn bật tivi hoặc điện thoại ở mức âm lượng cao hơn người khác.
- Người thân thường xuyên nhận xét bạn nghe không rõ.
Đặc biệt, nghe kém đột ngột là một tình trạng cần được cấp cứu chuyên khoa. Việc điều trị trong những ngày đầu có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hồi phục.
Kiểm tra thính lực có mất nhiều thời gian không?
Nhiều người ngại đi khám vì nghĩ sẽ mất cả buổi hoặc phải thực hiện các thủ thuật phức tạp. Thực tế, một buổi đánh giá thính lực cơ bản thường chỉ kéo dài khoảng 30–60 phút, tùy từng trường hợp.
Quá trình này hoàn toàn không gây đau và có thể bao gồm:
- Khai thác triệu chứng và tiền sử.
- Khám tai bằng đèn soi.
- Đo chức năng tai giữa (nếu cần).
- Đo ngưỡng nghe với các âm thanh ở nhiều tần số khác nhau.
- Đánh giá khả năng nghe và hiểu lời nói.
Kết quả sẽ cho biết mức độ nghe của từng tai và giúp chuyên gia tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Đừng đợi đến khi “không nghe được nữa”
Một trong những điều tôi thường chia sẻ với khách hàng là: đo thính lực không phải để tìm ra bệnh, mà để biết đôi tai của mình đang ở đâu.
Giống như việc kiểm tra thị lực giúp phát hiện sớm tật khúc xạ, hay đo huyết áp giúp nhận biết nguy cơ tim mạch, kiểm tra thính lực định kỳ cho phép chúng ta phát hiện những thay đổi nhỏ trước khi chúng ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.
Đôi tai đồng hành cùng chúng ta trong mọi cuộc trò chuyện, tiếng cười của gia đình, những bản nhạc yêu thích và cả những âm thanh bình dị của cuộc sống. Dành một khoảng thời gian ngắn để kiểm tra sức khỏe thính giác định kỳ không chỉ là chăm sóc cho đôi tai hôm nay, mà còn là cách gìn giữ khả năng lắng nghe cho nhiều năm về sau.
Để lại một bình luận