Có một điều mà mình luôn nghĩ đến mỗi khi gặp một em bé mới trong phòng tư vấn: mỗi đứa trẻ là một hành trình riêng, và không có một cách làm chung cho tất cả. Điều đó nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng trong thực tế, để thật sự làm việc theo tinh thần ấy lại không hề đơn giản. Bởi vì điều đó đòi hỏi mình phải chậm lại, quan sát nhiều hơn, lắng nghe nhiều hơn – không chỉ là lắng nghe âm thanh, mà là lắng nghe chính cách mỗi đứa trẻ phản ứng với thế giới của mình.
Trong công việc của mình, một buổi tư vấn chưa bao giờ chỉ là “lắp máy trợ thính”. Nếu chỉ dừng lại ở việc chọn một thiết bị phù hợp về mặt kỹ thuật rồi đeo lên tai con, thì đó mới chỉ là bước đầu tiên, thậm chí là bước nhỏ nhất trong cả hành trình. Điều mình thật sự làm, là làm việc trực tiếp với đứa trẻ – nhìn cách con quay đầu khi có âm thanh, cách con giật mình, cách con im lặng, hay thậm chí là cách con không phản ứng gì cả. Mỗi biểu hiện nhỏ ấy đều mang một ý nghĩa, và nếu đủ kiên nhẫn, mình có thể đọc được rất nhiều điều từ đó.
Có những em bé bước vào phòng với một sự dè dặt rất rõ ràng. Con nhìn mọi thứ xung quanh như một nơi xa lạ, ánh mắt vừa tò mò vừa cảnh giác. Khi thử máy, con có thể không hợp tác ngay, thậm chí khóc, hoặc quay đi. Với những em bé như vậy, điều cần thiết không phải là cố gắng “làm cho xong” buổi lắp máy, mà là tạo ra một cảm giác an toàn trước tiên. Có thể mình sẽ ngồi xuống chơi với con một lúc, đưa cho con một món đồ chơi, hoặc đơn giản là để con có thời gian quan sát mình. Khi con bắt đầu quen với không gian, quen với sự hiện diện của mình, mọi thứ sẽ dần trở nên dễ dàng hơn.
Nhưng cũng có những em bé hoàn toàn khác. Có bé rất hiếu động, chạy nhảy liên tục, khó ngồi yên, và gần như không tập trung vào bất kỳ hướng dẫn nào. Với những trường hợp như vậy, mình lại phải tìm một cách tiếp cận khác. Không thể yêu cầu con ngồi yên như một người lớn, mà phải “đi theo” nhịp của con, biến việc thử máy thành một phần của trò chơi. Có thể là vừa chơi vừa tạo âm thanh, vừa cười vừa quan sát phản ứng của con, để con không cảm thấy đây là một việc gì đó căng thẳng.
Lại có những em bé cần rất nhiều sự khích lệ. Mỗi phản ứng nhỏ của con – một cái quay đầu, một ánh mắt thay đổi, một nụ cười thoáng qua – đều cần được ghi nhận. Khi con cảm thấy mình làm được điều gì đó, dù rất nhỏ, con sẽ tự tin hơn để tiếp tục. Và chính sự tự tin ấy là nền tảng quan trọng cho cả hành trình sau này.
Đó là lý do vì sao mình luôn nói với các bậc phụ huynh rằng: không có một “công thức chung” cho tất cả các em bé. Mỗi đứa trẻ có một tính cách khác nhau, một nền tảng khác nhau, một tốc độ tiếp nhận khác nhau. Nếu mình cố gắng áp dụng cùng một cách làm cho tất cả, thì rất dễ bỏ lỡ những điều rất riêng ở mỗi con.
Và cũng vì thế, vai trò của bố mẹ không dừng lại ở việc đưa con đến trung tâm, lắp máy rồi ra về. Thực ra, sau buổi tư vấn, hành trình mới chỉ bắt đầu. Máy trợ thính không phải là một phép màu có thể thay đổi mọi thứ ngay lập tức. Nó chỉ là một công cụ, một phương tiện để mở ra cánh cửa đầu tiên đến với thế giới âm thanh. Còn việc bước qua cánh cửa đó như thế nào, đi nhanh hay chậm, đi xa đến đâu – lại phụ thuộc rất nhiều vào cách mà bố mẹ đồng hành cùng con mỗi ngày.
Với trẻ nhỏ, việc đeo máy không đơn thuần là “đeo thêm một thiết bị”. Đó là việc bắt đầu một thói quen hoàn toàn mới. Con phải làm quen với cảm giác có vật gì đó trên tai, phải học cách chấp nhận nó như một phần của cơ thể mình. Những ngày đầu, có thể con sẽ khó chịu, sẽ tháo ra, sẽ phản ứng. Điều đó là hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu bố mẹ đủ kiên nhẫn, đủ nhẹ nhàng, đủ nhất quán, thì dần dần, việc đeo máy sẽ trở thành một phần tự nhiên trong cuộc sống của con.
Quan trọng hơn, việc đeo máy cần đi kèm với một môi trường âm thanh phù hợp. Không phải cứ đeo máy là con sẽ tự động nghe và hiểu. Con cần được “tắm” trong âm thanh mỗi ngày – tiếng nói của bố mẹ, tiếng đồ vật, tiếng cuộc sống xung quanh. Những âm thanh ấy, lặp đi lặp lại, dần dần sẽ trở nên quen thuộc, rồi có ý nghĩa, rồi kết nối lại với nhau để tạo thành ngôn ngữ.
Có những phụ huynh từng hỏi mình: “Bao lâu thì con sẽ nói được?” Đó là một câu hỏi rất thật, và cũng rất khó để trả lời bằng một con số cụ thể. Bởi vì mỗi đứa trẻ là một hành trình khác nhau. Có bé tiến bộ nhanh, có bé cần nhiều thời gian hơn. Nhưng điều mình luôn nhấn mạnh là: điều quan trọng không phải là nhanh hay chậm, mà là con có đang tiến lên hay không, dù chỉ là từng bước rất nhỏ.
Mình vẫn nhớ có một em bé, những ngày đầu gần như không có phản ứng rõ ràng với âm thanh. Bố mẹ rất lo lắng, thậm chí có lúc cảm thấy nản. Nhưng sau một thời gian kiên trì, những thay đổi nhỏ bắt đầu xuất hiện. Ban đầu là con giật mình khi có tiếng động lớn. Sau đó là quay đầu khi nghe gọi tên. Rồi dần dần, con bắt đầu chú ý hơn đến những âm thanh xung quanh. Những bước tiến ấy, nếu nhìn từ bên ngoài, có thể không quá “ấn tượng”, nhưng với gia đình và với mình, đó là cả một sự thay đổi lớn.
Vì vậy, với mình, điều quan trọng nhất không phải là “lắp máy xong”, mà là con có thực sự nghe được, hiểu được và dần dần mở ra với thế giới âm thanh hay không. Một chiếc máy tốt là cần thiết, nhưng nó không phải là yếu tố quyết định duy nhất. Cách mình làm việc với đứa trẻ, cách bố mẹ đồng hành cùng con, cách môi trường xung quanh hỗ trợ con – tất cả những điều đó mới tạo nên sự khác biệt.
Có lẽ, nếu nhìn từ bên ngoài, công việc của mình có thể được hiểu rất đơn giản: tư vấn, đo thính lực, lắp máy. Nhưng với mình, mỗi ngày đi làm đều là một hành trình nhỏ, nơi mình được gặp những đứa trẻ khác nhau, những gia đình khác nhau, và cùng họ bắt đầu một chặng đường mới. Có những ngày rất thuận lợi, mọi thứ diễn ra suôn sẻ. Nhưng cũng có những ngày nhiều thử thách, khi con không hợp tác, khi bố mẹ lo lắng, khi mọi thứ không đi theo như mong đợi. Và chính những ngày như vậy lại khiến mình phải suy nghĩ nhiều hơn, điều chỉnh nhiều hơn, để tìm ra cách phù hợp nhất.
Khác biệt, cuối cùng, không nằm ở chiếc máy. Máy có thể giống nhau, công nghệ có thể tương tự, nhưng cách mỗi đứa trẻ tiếp nhận và phát triển lại hoàn toàn khác. Và cách mình làm việc với từng đứa trẻ cũng phải khác.
Có thể đó là việc ngồi xuống chơi với con thêm 10 phút. Có thể là việc nói chuyện với bố mẹ lâu hơn một chút để họ hiểu rõ hơn về hành trình phía trước. Có thể là việc kiên nhẫn chờ đợi một phản ứng nhỏ mà không vội vàng kết luận. Những điều ấy không nằm trong một quy trình cố định nào, nhưng lại là phần quan trọng nhất trong công việc của mình.
Và có lẽ, điều khiến mình gắn bó với công việc này suốt nhiều năm không phải là những kết quả lớn lao, mà là những khoảnh khắc rất nhỏ: khi một đứa trẻ lần đầu quay đầu theo tiếng gọi, khi con mỉm cười vì nghe thấy một âm thanh mới, khi bố mẹ ánh lên niềm hy vọng sau một thời gian lo lắng. Những khoảnh khắc ấy nhắc mình rằng, mình đang làm một công việc có ý nghĩa – không phải vì nó “lớn”, mà vì nó chạm vào những điều rất căn bản của một con người: được nghe, được hiểu, và được kết nối.
Mỗi em bé là một hành trình riêng. Và mình, may mắn là người được đồng hành trong những bước đầu tiên của hành trình ấy.
Để lại một bình luận