Mở thêm một cánh cửa cho tương lai của con

“Điều mẹ sợ nhất không phải là lúc đó gia đình chưa đủ điều kiện… mà là sau này nhìn lại, ba mẹ sẽ hối hận vì đã không mở cánh cửa cho con.”

Mình nghĩ mãi về câu nói ấy của mẹ Trọng sau khi nghe mẹ kể lại hành trình của con, một hành trình mà có lẽ nếu chỉ nhìn vào ngày hôm nay, người ta sẽ khó hình dung được gia đình đã từng phải đứng trước bao nhiêu trăn trở để đưa ra quyết định ấy.

Một năm trước, Trọng bước vào hành trình cấy ốc tai điện tử. Đó là một quyết định không hề dễ dàng với ba mẹ. Bởi cấy ốc tai điện tử không chỉ là câu chuyện về một thiết bị, một cuộc phẫu thuật hay một ngày bật máy. Đằng sau quyết định ấy là rất nhiều câu hỏi mà hầu như gia đình nào cũng từng tự hỏi mình: Liệu con có nghe được không? Con có thích nghi được không? Sau khi cấy, con có nói được không? Gia đình có đủ khả năng theo con trong một hành trình dài như vậy không? Và quan trọng nhất, liệu mình có đang đưa ra quyết định đúng cho con hay không?

Với gia đình Trọng, những câu hỏi ấy còn nặng nề hơn bởi thời điểm đó điều kiện tài chính của gia đình vẫn còn nhiều khó khăn. Để quyết định cấy ốc tai điện tử cho con, ba mẹ đã phải cân nhắc rất nhiều. Có những điều nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, người ta có thể nghĩ rằng đó đơn giản là một quyết định “có tiền thì làm”. Nhưng những người đã từng đi cùng các gia đình trong hành trình này mới hiểu, phía sau một quyết định như vậy thường là rất nhiều đêm mất ngủ, rất nhiều lần tính toán, rất nhiều cuộc trò chuyện giữa hai vợ chồng và cả những lo lắng không biết phải nói cùng ai.

Bởi ba mẹ không chỉ đang quyết định một khoản chi phí lớn ở hiện tại. Ba mẹ đang đứng trước một điều lớn hơn rất nhiều: tương lai của con.

Và có lẽ chính vì vậy mà câu nói của mẹ Trọng khiến mình nhớ mãi.

“Điều mẹ sợ nhất không phải là lúc đó gia đình chưa đủ điều kiện… mà là sau này nhìn lại, ba mẹ sẽ hối hận vì đã không mở cánh cửa cho con.”

Mình tin rằng rất nhiều bố mẹ có con nghe kém, đặc biệt là những gia đình đang đứng trước quyết định can thiệp cho con, cũng từng có những nỗi sợ giống như mẹ Trọng. Không phải ai cũng có điều kiện thuận lợi ngay từ đầu. Không phải gia đình nào cũng có sẵn một khoản tiền để chuẩn bị cho hành trình ấy. Không phải bố mẹ nào cũng đủ bình tĩnh khi phải đứng trước một quyết định liên quan đến cả tương lai của con.

Có những gia đình đến gặp mình khi trong lòng đã mang theo rất nhiều câu hỏi. Có bố mẹ hỏi về chi phí, hỏi về phẫu thuật, hỏi về thiết bị, hỏi con có thể nghe được đến đâu. Nhưng cũng có những câu hỏi nằm sâu hơn phía sau tất cả những điều ấy: “Nếu chúng tôi chưa thể làm ngay thì có muộn không?”, “Nếu cố gắng mà kết quả không như mong đợi thì sao?”, “Liệu chúng tôi có đang đặt quá nhiều kỳ vọng vào con không?”

Mình thường nghĩ, làm cha mẹ có lẽ là như vậy. Chúng ta luôn muốn dành cho con những điều tốt nhất, nhưng đôi khi chính tình yêu dành cho con lại khiến mình sợ hãi trước những quyết định lớn. Bởi nếu quyết định sai, người chịu ảnh hưởng không phải là mình, mà là đứa trẻ mình yêu thương nhất.

Và với một em bé nghe kém, thời gian lại là một điều rất đặc biệt.

Mỗi đứa trẻ có một hành trình riêng, một nguyên nhân nghe kém riêng, một mức độ nghe khác nhau và những điều kiện phát triển khác nhau. Vì vậy, không có một công thức duy nhất có thể áp dụng cho tất cả các em. Điều quan trọng là gia đình cần được đánh giá đầy đủ, được bác sĩ và chuyên gia thính học tư vấn dựa trên tình trạng cụ thể của con, để hiểu đâu là lựa chọn phù hợp và đâu là thời điểm phù hợp.

Nhưng khi đã có những cơ sở chuyên môn để lựa chọn, điều còn lại đôi khi là một cuộc đấu tranh rất riêng của mỗi gia đình: làm thế nào để vượt qua nỗi sợ của chính mình.

Mẹ Trọng đã chọn bước qua nỗi sợ ấy.

Mình không nghĩ đó là một quyết định dễ dàng. Và mình cũng không muốn kể câu chuyện của Trọng như một câu chuyện mà chỉ cần “cố gắng” là mọi khó khăn sẽ biến mất. Bởi thực tế không phải như vậy. Cấy ốc tai điện tử không phải là một chiếc máy bật lên rồi đứa trẻ lập tức nghe và nói như những bạn nhỏ khác. Đó là điểm bắt đầu của một hành trình dài. Sau phẫu thuật là ngày bật máy. Sau ngày bật máy là những âm thanh đầu tiên. Sau những âm thanh đầu tiên là quá trình làm quen, luyện nghe, tương tác, học cách hiểu âm thanh và phát triển ngôn ngữ. Ba mẹ phải kiên trì đồng hành cùng con trong từng ngày rất nhỏ.

Có những ngày con tiến bộ rõ ràng. Cũng có những ngày ba mẹ cảm thấy dường như mọi thứ đang đứng yên.

Có những khoảnh khắc con khiến cả nhà vỡ òa vì một phản ứng với âm thanh tưởng như rất nhỏ. Nhưng cũng có lúc ba mẹ lo lắng vì con chưa phản ứng như mình mong đợi. Có những buổi luyện nghe rất vui, nhưng cũng có những ngày con không hợp tác, mệt mỏi hoặc chẳng muốn nghe.

Vì thế, khi nhìn lại hành trình một năm của Trọng, điều mình xúc động không chỉ nằm ở những thay đổi của con. Mình xúc động vì phía sau những thay đổi ấy là một năm ba mẹ đã không bỏ cuộc.

Một năm trước, gia đình đứng trước cánh cửa ấy với rất nhiều lo lắng. Một năm sau, mẹ có thể nhìn lại và kể về những điều con đã làm được.

Con có thể nghe.

Con có thể giao tiếp.

Con có thể đi học.

Con có thể có một cuộc sống gần với những điều mà ba mẹ từng mong ước cho con.

Có lẽ đối với nhiều người, những điều ấy nghe thật bình thường. Một đứa trẻ nghe lời mẹ gọi, trò chuyện với bố mẹ, đến trường, chơi cùng các bạn… đó vốn là những điều rất đỗi quen thuộc trong tuổi thơ của một đứa trẻ. Nhưng với một gia đình đã từng có những ngày chỉ mong con có thể nghe được âm thanh của thế giới, những điều bình thường ấy lại trở thành những món quà vô cùng lớn.

Mình vẫn luôn nghĩ rằng có những điều chỉ khi đi qua một hành trình đủ dài, chúng ta mới hiểu được giá trị của nó.

Một tiếng gọi.

Một câu trả lời.

Một lần con quay đầu lại khi mẹ gọi tên.

Một câu nói con chủ động nói ra.

Một ngày con đến trường.

Một cuộc trò chuyện giữa con và bố mẹ.

Những điều tưởng như rất nhỏ ấy, với một gia đình từng lo lắng rằng con có thể không nghe được, lại có thể là cả một bầu trời hạnh phúc.

Và mình nghĩ, đó cũng là lý do mẹ Trọng nói rằng quyết định ngày ấy là một quyết định đáng giá.

Không phải bởi gia đình đã lựa chọn một thiết bị nào đó. Không phải bởi một cuộc phẫu thuật có thể thay đổi mọi thứ chỉ sau một ngày. Mà bởi ba mẹ đã cố gắng để trao cho con một cơ hội.

Một cơ hội để nghe.

Một cơ hội để phát triển ngôn ngữ.

Một cơ hội để giao tiếp.

Một cơ hội để học tập.

Một cơ hội để tự tin bước ra thế giới.

Và quan trọng hơn cả, một cơ hội để sau này khi nhìn lại, ba mẹ không phải tự hỏi mình rằng: “Giá như ngày ấy mình đã cố gắng thêm một chút thì sao?”

Mình nghĩ đó là một trong những nỗi day dứt lớn nhất của cha mẹ. Không phải lúc nào chúng ta cũng có thể mang đến cho con tất cả những gì con muốn. Không phải lúc nào điều kiện của gia đình cũng cho phép mình lựa chọn con đường dễ dàng nhất. Nhưng đôi khi, điều khiến người ta day dứt nhất không phải là những gì mình đã không thể làm, mà là những gì mình có thể cố gắng nhưng đã không dám bước tới.

Tất nhiên, mỗi gia đình có một hoàn cảnh khác nhau. Mình luôn rất thận trọng khi nói về những quyết định liên quan đến y tế, bởi không có một lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi đứa trẻ. Với một em bé cụ thể, quyết định cần dựa trên kết quả đánh giá thính lực, tình trạng sức khỏe, kết quả chẩn đoán hình ảnh, khả năng đáp ứng với máy trợ thính và những yếu tố chuyên môn khác. Sau đó, gia đình mới có thể cùng bác sĩ và chuyên gia đưa ra lựa chọn phù hợp nhất.

Nhưng trong rất nhiều câu chuyện mình đã được chứng kiến, có một điều mình nhận ra: đôi khi điều một đứa trẻ cần không phải là một gia đình hoàn hảo, mà là một gia đình sẵn sàng đồng hành cùng con.

Ba mẹ Trọng cũng vậy.

Gia đình không bắt đầu hành trình với tất cả mọi thứ trong tay. Nhưng ba mẹ bắt đầu bằng tình yêu, bằng sự quyết tâm và bằng niềm tin rằng con xứng đáng được trao thêm một cơ hội.

Và sau một năm, chính Trọng đã trả lời cho ba mẹ bằng những thay đổi của mình.

Mình nhớ có những lần các gia đình hỏi mình: “Sau này con có thể học được không?”, “Con có thể nói chuyện bình thường không?”, “Con có thể đi học cùng các bạn không?”

Mình luôn hiểu phía sau những câu hỏi ấy không chỉ là mong muốn biết một kết quả. Đó là mong muốn của một người mẹ đang cố hình dung tương lai của con mình.

Ba mẹ không chỉ muốn biết ngày mai con nghe được bao nhiêu. Ba mẹ muốn biết vài năm nữa con sẽ như thế nào.

Con có thể tự lập không?

Con có thể kết bạn không?

Con có thể học tập không?

Con có thể bước vào một lớp học mà không cảm thấy mình khác biệt quá nhiều không?

Con có thể lớn lên và tự tin theo đuổi điều mình yêu thích không?

Đó mới là tương lai mà ba mẹ thực sự đang nghĩ đến.

Vì vậy, mình rất thích cách mẹ Trọng nhìn về quyết định của gia đình. Mẹ không nói đó chỉ là một quyết định để giúp con nghe được ở thời điểm ấy. Mẹ nói đó là cách ba mẹ “mở thêm một cánh cửa cho tương lai của con”.

Mình nghĩ hình ảnh ấy thật đẹp.

Bởi cuộc đời của một đứa trẻ có rất nhiều cánh cửa. Cánh cửa của giao tiếp, của học tập, của tình bạn, của những trải nghiệm đầu đời, của những ước mơ mà sau này con sẽ tự lựa chọn cho mình. Không ai có thể biết chính xác con sẽ đi qua cánh cửa nào. Nhưng khi có thể, ba mẹ luôn muốn mở cho con thêm nhiều lựa chọn nhất có thể.

Và hành trình của Trọng khiến mình càng tin rằng đôi khi điều quý giá nhất mà chúng ta có thể trao cho một đứa trẻ không phải là đảm bảo cho con một tương lai hoàn hảo, mà là giúp con có thêm cơ hội để tự viết nên tương lai của mình.

Một năm sau ngày bật máy, Trọng vẫn còn rất nhiều chặng đường phía trước. Hành trình nghe và nói của con sẽ không dừng lại ở dấu mốc một năm. Con vẫn cần tiếp tục được đồng hành, tiếp tục luyện nghe, tiếp tục học hỏi và phát triển. Gia đình vẫn sẽ có những ngày vui, những ngày mệt, những lúc tự hào và có thể cả những lúc lo lắng.

Nhưng có một điều đã khác.

Ngày hôm nay, ba mẹ có thể nhìn thấy nhiều hơn về khả năng của con. Và có lẽ điều quan trọng nhất là con cũng đang từng ngày nhìn thấy nhiều hơn về thế giới của mình.

Từ những âm thanh đầu tiên đến những lời nói, từ những phản ứng nhỏ đến khả năng giao tiếp, mỗi bước tiến của con đều giống như một viên gạch nhỏ được đặt xuống để xây nên một con đường dài.

Và trên con đường ấy, ba mẹ là những người đi cùng con lâu nhất.

Còn mình, thật may mắn khi công việc cho phép mình được đứng ở một đoạn nào đó trên hành trình của những gia đình như thế.

Có khi chỉ là một cuộc trò chuyện.

Có khi là những lần giải thích để ba mẹ hiểu rõ hơn về tình trạng của con.

Có khi là một ngày cùng gia đình chuẩn bị cho ca phẫu thuật.

Có khi là khoảnh khắc đứng bên cạnh trong ngày bật máy.

Có khi chỉ đơn giản là một tin nhắn hỏi thăm sau một thời gian: “Dạo này con thế nào rồi?”

Nhưng rồi một ngày, ba mẹ quay lại và kể rằng con đã có những thay đổi như thế nào. Khi ấy mình mới nhận ra rằng, những việc tưởng như rất nhỏ trong công việc của mình lại có thể trở thành một phần ký ức rất lớn trong hành trình của một gia đình.

Và mình cũng biết ơn những gia đình đã cho mình được chứng kiến những câu chuyện ấy.

Bởi họ không chỉ để mình đồng hành với con. Họ còn dạy mình hiểu thêm về lòng can đảm của cha mẹ.

Mẹ Trọng từng đứng trước một quyết định mà gia đình chưa thật sự dư dả về tài chính. Nhưng thay vì chỉ nhìn vào những khó khăn của hiện tại, mẹ đã nghĩ xa hơn một chút. Mẹ nghĩ về Trọng của một năm sau, vài năm sau và có thể là rất nhiều năm sau nữa.

Nếu ngày ấy ba mẹ không cố gắng thì sao?

Nếu ngày ấy ba mẹ chọn chờ đợi vì sợ hãi thì sao?

Nếu ngày ấy cánh cửa ấy không được mở ra thì tương lai của con sẽ như thế nào?

Không ai có thể biết chắc câu trả lời.

Nhưng hôm nay, khi nhìn Trọng sau một năm bật máy, có lẽ ba mẹ đã có câu trả lời của riêng mình.

Đó là một câu trả lời được viết bằng từng âm thanh con nghe được, từng câu nói con nói ra, từng ngày con đến trường và từng khoảnh khắc con giao tiếp với những người xung quanh.

Mình nghĩ đó cũng là điều đẹp nhất của hành trình này.

Không phải một câu chuyện cổ tích rằng mọi khó khăn đều biến mất sau một quyết định. Mà là câu chuyện về một gia đình đã nhìn thấy khó khăn, biết mình còn nhiều thiếu thốn, vẫn sợ hãi, vẫn cân nhắc rất nhiều, nhưng cuối cùng đã chọn bước về phía cơ hội của con.

Để rồi một năm sau, mẹ có thể mỉm cười và nói rằng: “Nếu ngày đó ba mẹ không cố gắng để cho con cơ hội, thì có lẽ hôm nay con cũng không thể nghe được như bây giờ.”

Có những quyết định trong cuộc đời chỉ ảnh hưởng đến ngày hôm nay.

Nhưng cũng có những quyết định có thể mở ra rất nhiều ngày mai.

Với một đứa trẻ, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là ba mẹ có thể đảm bảo cho con một tương lai như thế nào. Bởi chẳng ai có thể đảm bảo tương lai. Điều ba mẹ có thể làm là, khi có một cánh cửa phù hợp và có cơ sở để bước qua, hãy cố gắng để con có cơ hội được bước vào.

Còn sau cánh cửa ấy, con sẽ đi bao xa, đi bằng cách nào và trở thành ai, đó sẽ là câu chuyện mà chính con viết tiếp.

Trọng đã bước qua cánh cửa ấy được một năm.

Và phía trước con vẫn còn một hành trình rất dài.

Mình mong rằng nhiều năm sau nữa, khi Trọng lớn lên, con sẽ không chỉ nhớ rằng mình từng được nghe âm thanh của thế giới, mà còn hiểu rằng đã có một ngày ba mẹ đứng trước rất nhiều khó khăn nhưng vẫn chọn tin vào con.

Bởi đôi khi, tình yêu của cha mẹ không phải là có thể cho con tất cả mọi thứ.

Mà là trong những thời điểm khó khăn nhất, vẫn cố gắng mở cho con thêm một cánh cửa.

Một cánh cửa của hy vọng.

Một cánh cửa của cơ hội.

Và biết đâu, phía bên kia cánh cửa ấy lại là cả một thế giới mà ngày hôm nay chúng ta chưa thể hình dung hết được.