Có một câu hỏi mà tôi từng nhận được từ một bác khách hàng sau khi đo thính lực xong:
“Có món gì ăn vào để tai nghe tốt hơn không con?”
Câu hỏi ấy khiến tôi mỉm cười. Bởi nó cũng giống như rất nhiều câu hỏi khác mà chúng ta thường dành cho sức khỏe: ăn gì để mắt sáng hơn, ăn gì để trí nhớ tốt hơn hay ăn gì để tim khỏe hơn. Ai cũng hy vọng chỉ cần thêm một vài món ăn vào thực đơn là cơ thể sẽ khỏe mạnh hơn.
Với thính lực cũng vậy. Rất nhiều bài viết trên Internet giới thiệu những “siêu thực phẩm” giúp phòng ngừa nghe kém hoặc cải thiện khả năng nghe. Nhưng nếu nhìn từ góc độ khoa học, câu trả lời sẽ thực tế hơn một chút.
Không có loại thực phẩm nào có thể giúp một đôi tai đã bị tổn thương nghe trở lại. Tuy nhiên, một chế độ ăn uống cân bằng và lành mạnh lại góp phần bảo vệ sức khỏe của toàn bộ cơ thể, trong đó có hệ thống thính giác. Nói cách khác, dinh dưỡng không phải là “thuốc chữa” cho đôi tai, nhưng là một phần của nền tảng giúp đôi tai khỏe mạnh lâu dài.
Điều này bắt nguồn từ chính cấu tạo của tai trong. Bên trong ốc tai là những tế bào cảm nhận âm thanh vô cùng nhỏ bé và nhạy cảm. Chúng cần được nuôi dưỡng liên tục bởi mạng lưới mạch máu li ti để nhận đủ oxy và dưỡng chất. Nếu tuần hoàn máu bị ảnh hưởng, những tế bào này cũng có nguy cơ hoạt động kém đi hoặc bị tổn thương.
Đó là lý do vì sao nhiều nghiên cứu cho thấy sức khỏe tim mạch và sức khỏe thính giác có mối liên hệ khá chặt chẽ. Những người kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu thường có nguy cơ suy giảm thính lực thấp hơn so với những người có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.
Vậy nên, thay vì tìm kiếm một loại thực phẩm “thần kỳ”, có lẽ điều quan trọng hơn là xây dựng một chế độ ăn uống cân bằng.
Một chế độ ăn nhiều rau xanh và trái cây giúp cung cấp các vitamin và chất chống oxy hóa cần thiết cho cơ thể. Các loại cá giàu omega-3 như cá hồi, cá thu hay cá mòi cung cấp chất béo có lợi cho hệ tim mạch. Các loại đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm ít chế biến cũng góp phần duy trì sức khỏe mạch máu – điều rất quan trọng đối với tai trong.
Ngược lại, chế độ ăn quá nhiều muối, đường và chất béo bão hòa trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim mạch. Đây đều là những bệnh lý được cho là có thể ảnh hưởng đến quá trình nuôi dưỡng tai trong.
Điều này không có nghĩa là thỉnh thoảng ăn một bữa nhiều muối hay thưởng thức một chiếc bánh ngọt sẽ khiến thính lực giảm đi. Điều tạo nên khác biệt luôn là thói quen kéo dài nhiều năm chứ không phải một bữa ăn đơn lẻ.
Có một điều khá thú vị là rất nhiều lời khuyên giúp bảo vệ tim mạch cũng đồng thời là lời khuyên tốt cho đôi tai. Duy trì cân nặng hợp lý, ăn nhiều rau quả, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và không hút thuốc lá đều là những thói quen có lợi cho toàn bộ cơ thể.
Trong thực tế, tôi cũng gặp nhiều bác lớn tuổi mắc đồng thời tăng huyết áp, đái tháo đường và suy giảm thính lực. Dĩ nhiên, không thể kết luận rằng những bệnh này trực tiếp gây ra nghe kém ở từng trường hợp. Nhưng điều đó nhắc chúng ta rằng cơ thể là một thể thống nhất. Đôi tai không hoạt động độc lập, mà chịu ảnh hưởng từ sức khỏe chung của cả hệ tuần hoàn, thần kinh và quá trình lão hóa.
Bên cạnh chế độ ăn, có những yếu tố còn ảnh hưởng đến thính lực rõ rệt hơn rất nhiều. Tiếp xúc lâu dài với tiếng ồn lớn, sử dụng tai nghe ở âm lượng cao, tự ý dùng các thuốc có thể gây độc cho tai hoặc không điều trị kịp thời các bệnh lý tai mũi họng đều là những nguy cơ đã được chứng minh. Vì thế, nếu chỉ chú ý đến ăn uống mà bỏ qua những yếu tố này thì vẫn chưa đủ để bảo vệ đôi tai.
Có lẽ cách nhìn đúng nhất là xem chế độ ăn uống như một “người bạn đồng hành” của sức khỏe thính giác. Nó không thể thay thế việc bảo vệ tai khỏi tiếng ồn, cũng không thể đảo ngược quá trình lão hóa tự nhiên. Nhưng nó giúp cơ thể có nền tảng tốt hơn để duy trì chức năng của mọi cơ quan, trong đó có đôi tai.
Tôi vẫn nhớ câu hỏi của bác khách hàng hôm ấy. Sau khi nghe giải thích, bác cười và nói: “Vậy hóa ra ăn uống tốt không chỉ để tim khỏe mà tai cũng được nhờ.”
Đúng là như vậy. Đôi khi, điều tốt nhất chúng ta có thể làm cho đôi tai không nằm ở một loại thực phẩm đặc biệt nào, mà là một lối sống lành mạnh được duy trì mỗi ngày. Ăn uống cân bằng, vận động thường xuyên, ngủ đủ, bảo vệ tai trước tiếng ồn và khám thính lực khi cần. Những việc tưởng như rất bình thường ấy lại chính là món quà lâu dài dành cho khả năng lắng nghe của chúng ta trong suốt cuộc đời.
Để lại một bình luận